Diyarbakır’ın Eski Belediye Başkanı Mehdi Zana Hayatını Kaybetti

Bir süredir KOAH nedeniyle Diyarbakır’da hastanede tedavi gören Zana’nın sağlık durumu son günlerde ağırlaşmış, bunun üzerine yoğun bakıma alınmıştı. Yoğun bakımda tedavisi sürdürülen Zana, doktorların müdahalelerine rağmen 29 Ağustos 2026’da hayatını kaybetti.

Zana’nın vefatının ardından cenazesi Diyarbakır’da son yolculuğuna uğurlandı. Mehdi Zana, 30 Ağustos 2026 tarihinde Diyarbakır’daki Yeniköy Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Zana’nın Diyarbakır’da defnedilmesi, yaşamının büyük bölümünün geçtiği ve siyasi kimliğiyle özdeşleştiği kente son yolculuğunda da dönmesi anlamını taşıdı.

Silvan’da başlayan 85 yıllık yaşam

Mehdi Zana, 20 Aralık 1940 tarihinde Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde dünyaya geldi. Doğumundaki soyadı Bilici olan Zana, daha sonra Kürtçede “bilge” anlamına gelen “Zana” soyadını kullanmaya başladı.

Genç yaşlardan itibaren siyasetle ilgilenen Zana’nın siyasi yaşamı, Türkiye’de toplumsal ve siyasal hareketlerin güç kazandığı 1960’lı yıllarda şekillendi.

Devrimci Doğu Kültür Ocakları içerisinde yer alan Zana, 1963 yılında Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katıldı. Partinin Silvan teşkilatının kuruluşunda görev aldı ve bir dönem ilçe başkanlığı yaptı.

Kürt kimliği ve kültürel haklara ilişkin çalışmalarıyla tanınan Zana, ilerleyen yıllarda bölge siyasetinin öne çıkan isimlerinden biri haline geldi.

Bağımsız adaylıktan Diyarbakır Belediye Başkanlığına

Mehdi Zana’nın siyasi yaşamındaki en önemli dönüm noktalarından biri Diyarbakır Belediye Başkanlığı oldu.

Bağımsız aday olarak katıldığı yerel seçimlerde Diyarbakır Belediye Başkanı seçilen Zana, bu göreviyle yalnızca yerel siyasette değil, Türkiye siyasetinde de dikkat çeken isimlerden biri oldu.

Ancak Zana’nın belediye başkanlığı dönemi, 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle sona erdi.

Darbenin ardından tutuklanan Zana için uzun yıllar sürecek cezaevi dönemi başladı.

Yaklaşık 16 yılını cezaevlerinde geçirdi

Mehdi Zana, siyasi yaşamının farklı dönemlerinde toplam yaklaşık 16 yıl cezaevinde kaldı.

Çeşitli davalar kapsamında Diyarbakır, Aydın, Afyon ve Eskişehir cezaevlerinde tutulan Zana’nın özellikle 12 Eylül sonrasındaki cezaevi yılları, hayatında derin izler bıraktı.

Yaşadığı dönemi ve cezaevi deneyimlerini daha sonraki yıllarda kaleme aldığı eserlerine de taşıdı.

Böylece Zana’nın hayat hikâyesi; belediye başkanlığı, siyasi faaliyetler, tutukluluk, cezaevi ve sürgün dönemleriyle Türkiye’nin yakın siyasi tarihindeki önemli kırılmalarla kesişti.

Cezaevinden sürgüne

Cezaevi yıllarının ardından Mehdi Zana’nın yaşamında bu kez sürgün dönemi başladı.

1994 yılından sonra İsveç’e giden Zana, yaklaşık 10 yıl burada yaşadı.

2004 yılında Türkiye’ye dönen Zana, dönüşünün ardından hakkında yürütülen bazı davalar nedeniyle gözaltına alındı ancak daha sonra serbest bırakıldı.

Uzun cezaevi ve sürgün yılları, Zana’nın hem siyasi yaşamında hem de yazarlığında belirleyici oldu.

Yaşadıklarını kitaplarında anlattı

Mehdi Zana, siyasi kimliğinin yanı sıra yazarlığıyla da tanındı.

Cezaevi yıllarını, siyasi mücadelesini, sürgün hayatını ve kişisel tanıklıklarını kitaplaştıran Zana, yaşadığı döneme ilişkin çok sayıda anıyı yazılı hale getirdi.

Zana’nın yayımlanan eserleri arasında “Bekle Diyarbakır”, “Vahşetin Günlüğü – Diyarbakır Zindanlarından”, “Sevgili Leyla – Uzun Bir Sürgündü O Gece” ve “Zelal Yeniden Doğuş” bulunuyor.

Leyla Zana’nın eşiydi

Mehdi Zana, eski milletvekili Leyla Zana’nın eşiydi. Aynı zamanda eski DEP Milletvekili Şükran Zana’nın kardeşiydi.

İki çocuk babası olan Zana’nın aile yaşamı da cezaevi ve sürgün yıllarının getirdiği uzun ayrılıklarla şekillendi.

Silvan’dan Yeniköy Mezarlığı’na uzanan bir ömür

Mehdi Zana’nın 1940 yılında Silvan’da başlayan 85 yıllık yaşamı; siyaset, belediye başkanlığı, 12 Eylül askeri darbesi, uzun cezaevi yılları, sürgün ve yazarlıkla geçti.

Türkiye’nin yakın siyasi tarihindeki birçok kırılmaya doğrudan tanıklık eden Zana, yaşadıklarını kitaplarıyla gelecek kuşaklara aktardı.

Bir süredir KOAH nedeniyle tedavi gördüğü Diyarbakır’da 29 Ağustos 2026 tarihinde hayatını kaybeden Mehdi Zana, bir gün sonra yine yaşamının ve siyasi mücadelesinin önemli bölümüne tanıklık eden Diyarbakır’da son yolculuğuna uğurlandı.

Mehdi Zana’nın cenazesi, 30 Ağustos 2026’da Diyarbakır’daki Yeniköy Mezarlığı’nda toprağa verildi. Silvan’da başlayan 85 yıllık yaşamı, Diyarbakır’da son buldu.