UNUTULAN TARİH 3-4 EYLÜL 1978 SİVAS
Ali Baba Mahallesi’nde üç güne yayılan kanlı saldırılar: 10 ölü, 93 yaralı Türkiye, 2 Temmuz 1993’te Madımak Oteli’nin ateşe verildiği Sivas Katliamı’nı hafızasına kazıdı. Ancak Sivas’ın toplumsal belleğinde, Madımak’tan 15 yıl önce yaşanan başka bir büyük kırılma daha var: 3-4 Eylül 1978’de Ali Baba Mahallesi’nde başlayıp kente yayılan kanlı olaylar. Adli kayıtlara aktarılan verilere göre 10 kişi yaşamını yitirdi, 93 kişi yaralandı; evler ve işyerleri saldırıya uğradı, kent üç gün boyunca ağır bir şiddet ortamına sürüklendi.
admin
Türkiye’nin siyasal ve mezhepsel gerilimin ağırlaştığı 1970’li yılların sonunda Sivas, günler sürecek kanlı bir şiddet dalgasına sahne oldu.
3 Eylül 1978 Pazar günü Ali Baba Mahallesi’ndeki halk pazarında iki çocuk arasında çıkan kavga, kısa sürede büyüdü. Ancak döneme ilişkin kayıt ve araştırmalar, olayların arka planında çok daha derin bir siyasal ve mezhepsel gerilim bulunduğuna işaret ediyor.
Olayların öncesinde ve sırasında “Aleviler camilere saldıracak”, “camilere bomba konulacak” benzeri söylentilerin yayıldığı, dini hassasiyetler üzerinden kitlelerin provoke edildiği dönemin kaynaklarına yansıdı.
4 EYLÜL’DE ŞİDDET BÜYÜDÜ
3 Eylül’de başlayan olaylar, Ramazan Bayramı’nın ilk günü ve Sivas Kongresi’nin 59. yıldönümü olan 4 Eylül’de daha da ağırlaştı.
Silahlı saldırılar, yağma, tahrip ve kundaklama olayları yaşandı. Özellikle Alevilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde ev ve işyerleri hedef haline geldi.
Dava kayıtlarına ilişkin aktarımlara göre saldırılarda Müslime Gülmez, Gülsüm Keklik, Bektaş Gökdemir, Bünyamin Yılmaz, Musa Uğuz, Özer Aksak, Musa Kale, Gülizar Boran, Vedat Kanat ve Niyazibey Özkurt yaşamını yitirdi.
93 kişi de yaralandı.
Dönemin basınında ölü ve yaralı sayısına ilişkin farklı rakamlar yer alsa da dava kayıtlarına dayandırılan çalışmalarda bilanço 10 ölü ve 93 yaralı olarak aktarılıyor.
135 SANIK YARGILANDI
Olayların ardından açılan davada 135 sanık yargılandı. Dosyada öldürme kastıyla saldırı, silah ve kesici alet kullanma, yakma, kundaklama ve mala zarar verme gibi ağır suçlamalar yer aldı.
Yargılanan isimler arasında dönemin ülkücü gençlik yapılanması içerisinde faaliyet gösteren Doğan Ürgüp ve Muvaffak Özmen de bulunuyordu. Her iki isim hakkında da yargılama sonucunda mahkûmiyete yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verildi.
Ali Baba Mahallesi’nde başlayan olaylar, Alevi kurumları ve çeşitli araştırmacılar tarafından “Sivas Katliamı” veya “Sivas Pogromu” olarak da nitelendiriliyor.
SİVAS’IN UNUTULAN 3-4 EYLÜL’Ü
Sivas, 15 yıl sonra, 2 Temmuz 1993’te Madımak Oteli’nin ateşe verilmesiyle bir kez daha Türkiye’nin en ağır toplumsal facialarından birine sahne olacaktı.
1978 ile 1993 ayrı tarihsel ve hukuki olaylar olsa da Sivas’ın hafızasındaki iki büyük kırılma; mezhepçi nefretin, hedef göstermenin, provokasyonun ve kitleleri birbirine düşman eden dilin yaratabileceği sonuçları hatırlatmaya devam ediyor.
Aradan 48 yıl geçti.
Ancak 3-4 Eylül 1978’de yaşamını yitiren 10 insanın adı hâlâ kayıtlarda.
Müslime Gülmez, Gülsüm Keklik, Bektaş Gökdemir, Bünyamin Yılmaz, Musa Uğuz, Özer Aksak, Musa Kale, Gülizar Boran, Vedat Kanat, Niyazibey Özkurt…
